Nederland staat voor een urgente uitdaging: ons elektriciteitsnet raakt overbelast, wat de economische en maatschappelijke ontwikkeling remt. Dit vraagstuk roept experts op om een innovatieve blauwdruk te ontwikkelen voor schaalbare, decentrale energiehubs die lokale activiteiten ondersteunen zonder het landelijke stroomnet verder te belasten.

De snelle groei van duurzame energiebronnen (zoals wind- en zonne-energie) leidt tot 'invoedingscongestie', terwijl de explosieve elektrificatie van industrie, transport en warmte 'afnamecongestie' veroorzaakt. Deze 'filevorming' op het net vereist een creatieve, technisch en organisatorisch haalbare oplossing. De denktank zoekt naar een schaalbaar model voor een energiehub of microgrid, dat economische en maatschappelijke functies lokaal kan faciliteren, conform de nieuwe Energiewet.

De netcrisis in Nederland is acuut: duizenden bedrijven staan op wachtlijsten voor een stroomaansluiting of -verzwaring. Dit capaciteitstekort kost de Nederlandse samenleving naar schatting 10 tot 40 miljard euro per jaar aan gederfde welvaart, wat de urgentie van dit probleem onderstreept.

Een kantelpunt nadert op 1 juli 2026, wanneer het automatische recht op een snelle aansluiting vervalt. Vanaf dan krijgen congestieverzachters (zoals grote batterijsystemen) en essentiële basisbehoeften (woningbouw, onderwijs, openbaar vervoer) voorrang. Commerciële bedrijven, winkels en laadpalen komen achteraan de rij te staan, met potentieel verlammende gevolgen. Zo dreigt in Utrecht de bouw van circa 18.000 woningen stil te vallen door de stroomstop, wat miljoenen euro's aan economische schade met zich meebrengt.

Hoewel er al geëxperimenteerd wordt met slimme technologieën en contracten – denk aan het Virtual Net op het Schiphol Trade Park waar bedrijven netcapaciteit delen, of alternatieve transportrechten die flexibiliteit belonen – is er behoefte aan een integrale, schaalbare aanpak. Deze casus bouwt voort op deze innovaties en zoekt naar een breder toepasbare blauwdruk voor de toekomst.

Dit vraagstuk zoekt naar een doorbraak met concrete, toepasbare resultaten op meerdere fronten:

Technisch Systeemmodel: Het opleveren van een concreet model voor lokale energiebalancering, inclusief EMS-energiesturing, batterijopslag en eventueel lokale opwek of conversie naar warmte. Dit model moet aantonen hoe een cluster van niet-geprioriteerde gebruikers (zoals mkb-bedrijven en commerciële functies) direct kan functioneren zonder extra netcapaciteit te belasten.

Beleidsaanbevelingen: Het formuleren van duidelijke adviezen voor politiek en de ACM om belemmeringen in de huidige regelgeving te identificeren en aan te pakken, en zo de implementatie van decentrale energiehubs te versnellen.